ORTA DOĞU’DA DENGELER DEĞİŞİYOR

İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz, Orta Doğu’da dengelerin değişmekte olduğunu yazdı. Gazetede yayımlanan analizde, ABD-İsrail-İran savaşı sonrası bölgede yeni bir güvenlik düzeninin şekillenmeye başladığı ifade edildi.

Hayfa Üniversitesi Orta Doğu ve İslam Araştırmaları Bölümü’nden Elad Giladi tarafından kaleme alınan “İran Savaşı yeni bir bölgesel düzen yaratabilir, daha az ABD, daha çok Türkiye” başlıklı analizde, savaşın bölge ülkelerinin savunma stratejilerini kökten değiştirdiği vurgulandı.

Analizde, kapalı kapılar ardında yürütülen diplomasiyle ABD’ye olan güvenlik bağımlılığını azaltma arayışlarının hız kazandığı belirtilirken, özellikle Körfez ülkelerinin yeni ittifak ve güvenlik modelleri üzerinde çalıştığı ifade edildi.

Bu süreçte Türkiye’nin kilit rol üstlendiğine dikkat çekildi. Yazıda, Türkiye’nin son dönemde Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri ile ilişkilerini stratejik seviyeye taşıdığı vurgulandı. Ayrıca, 19 Mart’ta Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanları arasında gerçekleştirilen dörtlü zirve, yeni dönemin somut göstergesi olarak gösterildi.

Hakan Fidan’ın daha önce dile getirdiği, “Bölge ülkeleri kendi sorunlarını çözmezse dış güçler kendi çıkarlarını dayatır” yaklaşımının, Körfez başkentlerinde karşılık bulduğuna işaret edildi. Türkiye’nin gelişmiş savunma sanayisinin, bölge ülkeleri için ABD’ye alternatif bir “güvenlik çeşitlendirmesi” sunduğu ifade edildi.

Analizde, Körfez ülkelerinin ABD ile bağlarını tamamen koparmak istemediği ancak Washington’u tek güvenlik garantörü olarak değil, daha çok bir “stratejik ortak” olarak konumlandırmayı hedeflediği belirtildi.

Öte yandan, savaşın sadece askeri dengeleri değil, bölgesel siyasi bloklaşmaları da yeniden şekillendirdiği kaydedildi. Körfez ülkelerinin İran’a yönelik tehdit algısında İsrail ile benzer kaygılar taşımasına rağmen, Tel Aviv ile aynı siyasi blokta görünmekten kaçındıkları ifade edildi.

Analizde dikkat çeken bir diğer değerlendirme ise, Türkiye merkezli yeni bölgesel düzende İsrail’in dışarıda kalabileceği yönündeki yorum oldu.