TARIMDA YENİ DÖNEM: YAPAY ZEKA VE DİJİTAL SULAMA DEVREDE

Türkiye, tarımsal üretimde dijitalleşme ve sürdürülebilirlik odaklı yeni bir döneme hazırlanıyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında hayata geçirilecek çalışmalarla sulama yönetiminden ürün verimliliğine, pestisit kullanımından kuraklık tahminine kadar birçok alanda dijital teknolojiler ve yapay zekâ etkin şekilde kullanılacak.

22 Kas 2026 - 13:09 YAYINLANMA
22 Kas 2026 - 13:32 GÜNCELLEME
TARIMDA YENİ DÖNEM: YAPAY ZEKA VE DİJİTAL SULAMA DEVREDE

Tarım sektöründe iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak, su kaynaklarını daha verimli kullanmak ve üretimde sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla hazırlanan yol haritasında 6 hedef ve 22 eylem belirlendi. Plan kapsamında hem bitkisel hem hayvansal üretimde çevresel etkilerin azaltılması, tarımsal kaynakların korunması ve üreticilerin değişen iklim koşullarına karşı daha güçlü hale getirilmesi hedefleniyor.

Yeni dönemin öne çıkan başlıkları arasında dijital sulama yönetimi, yapay zekâ destekli tarımsal analizler, organik üretimin geliştirilmesi, kimyasal gübre kullanımının azaltılması ve yenilenebilir enerji yatırımları bulunuyor.

Özellikle su kaynaklarının korunması ve tarımsal üretimin geleceğinin güvence altına alınması için teknoloji temelli uygulamalara ağırlık verilecek.

ORGANİK TARIMDA ÜRETİM VE PAZAR HEDEFİ BÜYÜYOR

Sürdürülebilir tarım hedefleri doğrultusunda pestisit ve antimikrobiyal kullanımının azaltılması için Avrupa Birliği'nin belirlediği hedeflerle uyumlu çalışmalar yürütülecek.

Bu kapsamda üreticilerin bilinçlendirilmesi sağlanırken, kimyasal mücadele yöntemlerine alternatif olarak biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması planlanıyor.

Organik tarımda üretim alanlarının genişletilmesi ve ürün miktarlarının artırılması da öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Avrupa Birliği'nin yeni organik tarım mevzuatına uyum çalışmalarının tamamlanması öngörülüyor.

Organik ürünlerin daha geniş pazarlara ulaşabilmesi için kooperatiflerin ve üretici birliklerinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda Avrupa Birliği ile organik tarım alanında karşılıklı tanıma sağlanmasına yönelik girişimler gerçekleştirilecek.

KİMYASAL GÜBRE KULLANIMINDA TASARRUF DÖNEMİ

Tarımda dışa bağımlılığı azaltmak ve toprak verimliliğini korumak amacıyla kimyasal gübre kullanımının daha kontrollü hale getirilmesi planlanıyor.

Bu doğrultuda yeni nesil ve yavaş salımlı gübrelerin kullanımına ilişkin çalışmalar yürütülecek. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin daha verimli kullanılması, gübre kaynaklı kayıpların azaltılması ve organik gübrelerin üretim programlarına dahil edilmesi için araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ağırlık verilecek.

Organik ve organomineral gübre üretimi ile kullanımının teşvik edilmesi, arıtma çamurlarının uygun şekilde stabilize edilerek tarım topraklarında değerlendirilmesi de planın önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Arazi toplulaştırma çalışmalarında da takvim belirlendi. Toplulaştırması gerçekleştirilen 10 milyon hektarlık alandaki tescil işlemlerinin 2028 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.

SU VERİMLİLİĞİ VE İKLİM DİRENÇLİ ÜRETİM ÖNCELİK OLACAK

Tarım sektöründe su kaynaklarının korunması, yeni dönemin en önemli çalışma alanlarından biri olacak.

Tarım Sektöründe Su Kayıp ve Kaçakların Önlenmesi Eylem Planı çerçevesinde su verimliliğini artırmaya yönelik uygulamalar geliştirilecek. Özellikle sulama sistemlerinde yaşanan kayıpların azaltılması ve mevcut su kaynaklarının daha etkin kullanılması amaçlanıyor.

Hayvancılıkta ise sera gazı emisyonlarının azaltılması için yeni araştırmalar yapılacak. Büyükbaş hayvanlarda sindirim faaliyetlerinden kaynaklanan metan emisyonlarının belirlenmesi, damızlık hayvan seçiminde yemden yararlanma katsayılarının dikkate alınması ve metan üretimini azaltabilecek alternatif yem kaynaklarının geliştirilmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda yem rasyonlarına eklenecek katkı maddeleri üzerinde de AR-GE çalışmaları yürütülecek.

SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİNDE KAYNAKLAR DAHA VERİMLİ KULLANILACAK

Sürdürülebilir üretim hedefleri su ürünleri yetiştiriciliğini de kapsıyor.

Balık yetiştiriciliğinde su, yem ve enerji kullanımının daha verimli hale getirilmesi için çalışmalar artırılacak. İklim değişikliğinin sektöre etkilerine karşı uyum kapasitesinin geliştirilmesi ve üretim sırasında ortaya çıkan atıkların yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Ayrıca Aydın, Denizli, İzmir ve Ağrı başta olmak üzere jeotermal kaynakların bulunduğu illerde bu potansiyelin tarıma dayalı ihtisas organize tarım bölgelerinde kullanılması planlanıyor.

YENİLENEBİLİR ENERJİYLE SERACILIK DESTEKLENECEK

Tarımsal üretimde enerji maliyetlerinin azaltılması için yenilenebilir enerji yatırımları da gündemde.

Güneş enerjisi başta olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan seraların yanı sıra bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim ve işleme tesislerinin desteklenmesi öngörülüyor.

IPARD III Programı kapsamında çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme desteklerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Özellikle elektrik ve pompaj giderleri nedeniyle sulama sistemlerini kullanamayan, bu nedenle atıl durumda kalan tarımsal işletmelerin güneş enerjisi sistemleriyle yeniden faaliyete geçirilmesi için destek mekanizmaları devreye alınacak.

TARIMSAL ATIKLAR EKONOMİYE KAZANDIRILACAK

Döngüsel tarım anlayışıyla tarımsal üretim sırasında ortaya çıkan atıkların yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda tarımsal atıkların işlenerek toprağa kazandırılması veya enerji üretiminde kullanılması için AR-GE projeleri desteklenecek.

Gıda israfının önlenmesi de planın önemli başlıklarından biri olacak. 2026-2028 döneminde tüketicilere ve sektör temsilcilerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacak.

Satış noktaları ve toplu tüketim işletmelerinde gıda israfını azaltmaya yönelik kontrol listeleri hazırlanacak. Yaş sebze ve meyvede ise ürün kayıplarını önlemek amacıyla soğuk zincirin hasat noktasında başlatılması için çalışmalar yürütülecek.

TARIMDA YAPAY ZEKÂ VE DİJİTAL SULAMA DÖNEMİ

Yeni yol haritasının en dikkat çekici başlıklarından biri, tarımsal üretimde dijital teknolojilerin yaygınlaştırılması olacak.

Sulama ihtiyacının belirlenmesi, kuraklık riskinin izlenmesi ve ürün verimliliğinin tahmin edilmesi amacıyla Dijital Sulama Yönetimi Sistemi kurulacak.

Sistem sayesinde tarımsal üretimde ihtiyaç duyulan su miktarının daha doğru hesaplanması ve sulama kaynaklarının kontrollü kullanılması hedefleniyor.

Uydu görüntüleri ve yapay zekâ teknolojileri kullanılarak su kaynaklarının miktarı ve kalitesi takip edilecek. Havzalarda yapılacak üretim planlamalarında ise mevcut su kaynakları ve su kısıtları dikkate alınacak.

Ulusal Su Bilgi Sistemi'nin altyapısı 2027 yılında güçlendirilecek ve sistemin e-Devlet ile entegre edilmesi sağlanacak.

Bu uygulamayla su kaynaklarına ilişkin verilerin daha etkin izlenmesi ve ilgili kurumlar arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesi amaçlanıyor.

PESTİSİT KULLANIMI TARLADAN SOFRAYA İZLENECEK

Dijitalleşme çalışmaları yalnızca sulama ve verim tahminiyle sınırlı kalmayacak.

Tarımsal ilaç kullanımının üretim aşamasından tüketiciye ulaşana kadar izlenebilir hale getirilmesi planlanıyor. Böylece pestisit kullanımının denetlenmesi, kayıt sistemlerinin güçlendirilmesi ve gıda güvenliğinin artırılması hedefleniyor.

2026-2028 döneminde devreye alınacak Entegre İdare ve Kontrol Sistemi (EİKS) ile tarımsal desteklemelerin daha etkin yürütülmesi amaçlanıyor.

Arazi Parsel Tanımlama Sistemi (LPIS) güncellenecek, alan izleme sistemi geliştirilecek. Yapay zekâ ve veri temelli uygulamalar sayesinde ürün doğrulama, rekolte tahmini ve akıllı tarım modellerinin yaygınlaştırılması için çalışmalar gerçekleştirilecek.

ÜRETİMDE VERİYE DAYALI YENİ BİR DÖNEM

Belirlenen 6 hedef ve 22 eylem, Türkiye tarımında yalnızca üretim miktarını artırmaya değil, üretimin hangi kaynaklarla ve ne kadar verimli gerçekleştirildiğine de odaklanan yeni bir yaklaşımı ortaya koyuyor.

Su kaynaklarının korunması, kimyasal girdi kullanımının azaltılması, yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılması ve yapay zekâ destekli tarımsal uygulamalarla üreticilerin daha doğru kararlar alabilmesi hedefleniyor.

Özellikle kuraklık riskinin giderek önem kazandığı Akdeniz kuşağında yer alan Antalya gibi tarımsal üretim merkezleri açısından da su yönetimi, akıllı sulama, enerji maliyetleri ve verim tahmini başlıkları yakından önem taşıyor.

Yeni yol haritasının başarısında belirlenen hedeflerin sahada uygulanması, üreticilerin teknolojiye erişimi ve desteklerin etkin biçimde hayata geçirilmesi belirleyici olacak.

 

Kaynak :
Haber Merkezi

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: