9 HAN VARDI, BUGÜN HİÇBİRİ YOK

Bir dönem Akdeniz'in en önemli ticaret duraklarından biri olan Antalya, bugün artık izlerine rastlanamayan tarihi hanlarıyla dikkat çekiyor. Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi'nin 1672 yılında kaleme aldığı Seyahatname, kentte o dönemde faaliyet gösteren 9 hanın varlığını kayıt altına alırken, bu yapıların hiçbirinin günümüze ulaşmadığını ortaya koyuyor.

Seyahatname'de; Bezir, Kapan, Pirinç, Muratpaşa, Çavuş, Urum Ali, Dovalı, Serçe ve Dizdar Cafer Ağa Hanı olmak üzere toplam dokuz handan söz ediliyor. Bu yapılar, yalnızca konaklama alanı değil; tüccarların buluştuğu, malların depolandığı ve ticaretin şekillendiği önemli merkezler olarak öne çıkıyordu.

Araştırmalara göre hanların sekizi Kaleiçi surları içerisinde yer alırken, Dizdar Cafer Ağa Hanı sur dışında, bugünkü Kale Kapısı, Saat Kulesi, Kazım Özalp Caddesi ve Kapalı Yol çevresinde bulunuyordu. Bezir ve Kapan hanlarının liman gümrüğüne yakın konumlandığı, diğer hanların ise dönemin çarşı ve ticaret aksına yayıldığı tarihi kaynaklarda yer alıyor.

Evliya Çelebi'nin aktardığı bilgiler, 17. yüzyılda Antalya'nın önemli bir liman ve kervan ticaret merkezi olduğunu gözler önüne seriyor. Ticaret hacminin büyümesiyle birlikte sur içindeki alanların yetersiz kalması, ticari hareketliliğin sur dışına taşınmasına da zemin hazırladı.

Tarihçiler, Antalya'nın yaşadığı büyük depremler, yangınlar ve sonraki yüzyıllarda hız kazanan şehirleşme sürecinin bu tarihi yapıların tamamen ortadan kalkmasına neden olduğunu belirtiyor. Bugün kentte yalnızca daha geç dönemlerde inşa edilen İki Kapılı Han ve Tek Kapılı Han gibi sınırlı sayıdaki tarihi han ayakta kalmayı başardı.

Bir zamanlar Antalya'nın ekonomik ve sosyal yaşamının merkezinde yer alan bu hanlar artık görünmese de, kentin ticaret geçmişini anlatan en önemli tanıklar olarak tarihi kaynaklarda yaşamaya devam ediyor.