ASEAN LİDERLERİNDEN MYANMAR İÇİN YENİ DİPLOMASİ HAMLESİ

Güneydoğu Asya’da siyasi istikrarın sağlanması ve bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi amacıyla bir araya gelen ASEAN liderlerinin gündeminde Myanmar’daki kriz öne çıktı.

11 üyeli Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin 49. zirvesi kapsamında Filipinler’in başkenti Manila’da gerçekleştirilen toplantılarda, Myanmar’da 2021 yılında yaşanan askeri darbenin ardından devam eden siyasi belirsizlik, silahlı çatışmalar, etnik gerilimler ve insani yardım ihtiyacı değerlendirildi.

ASEAN liderleri, Myanmar’daki krizin çözümüne yönelik mevcut diplomatik girişimlerin yeniden ele alınması ve beş maddelik mutabakatın sahada daha etkili uygulanması konusunda görüş alışverişinde bulundu.

Toplantıya ev sahipliği yapan Filipinler Cumhurbaşkanı Ferdinand Marcos Jr., Myanmar’ın ASEAN ailesinin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, ülkeyle diyaloğun sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.

MARCOS: MYANMAR İÇİN DAHA FAZLASINI YAPMALIYIZ

Filipinler Cumhurbaşkanı Ferdinand Marcos Jr., ASEAN üyesi ülkelerin Myanmar konusunda yapıcı ve ilkeli bir yaklaşım üzerinde uzlaştığını açıkladı.

Marcos, liderlere hitaben yaptığı değerlendirmede, beş maddelik mutabakatın temel ilkelerine bağlı kalınarak Myanmar ile ilişkilerin sürdürülmesi konusunda ortak irade bulunduğunu ifade etti.

Ancak mevcut çabaların yeterli olup olmadığının da sorgulanması gerektiğini belirten Marcos, “Myanmar için daha ne yapabiliriz diye kendimize sormamız gerekiyor” sözleriyle bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Myanmar’daki krizin yalnızca siyasi bir mesele olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Marcos, çatışmaların doğrudan etkilediği insanların yaşadığı sorunlara dikkat çekti.

Yerinden edilen aileler, insani yardıma ihtiyaç duyan topluluklar ve geleceği çatışmalar nedeniyle belirsizleşen gençlerin durumunun çözüm sürecinin merkezinde bulunması gerektiğini kaydetti.

Marcos, Myanmar’ın yalnızca ASEAN gündemindeki bir başlık olmadığını, aynı zamanda bölgesel bir ailenin üyesi olduğunu belirterek diyalog kapılarının açık tutulması gerektiğini ifade etti.

2021 DARBESİ SONRASI MYANMAR’DA SİYASİ KRİZ DERİNLEŞTİ

Myanmar, 2021 yılında gerçekleştirilen askeri darbenin ardından uzun süredir siyasi ve toplumsal istikrarsızlıkla karşı karşıya bulunuyor.

Darbe sonucunda Ulusal Demokrasi Birliği tarafından kurulan seçilmiş hükümet devrilirken, ülkede askeri yönetim ile farklı muhalif gruplar arasındaki çatışmalar ve etnik gerilimler devam etti.

ASEAN, darbenin ardından Myanmar askeri yönetiminin en üst düzey temsilcilerinin yıllık liderler zirvelerine katılmasına yönelik kısıtlama getirdi.

Bu karar doğrultusunda Myanmar, birlik toplantılarında üst düzey siyasi liderler yerine Dışişleri Bakanlığı bünyesindeki yetkililer tarafından temsil ediliyor.

ASEAN'ın bu yaklaşımı, Myanmar'daki siyasi krizin çözümünde askeri yönetim üzerindeki diplomatik baskıyı sürdürürken, bölgesel diyaloğun tamamen kesilmesini de önlemeyi amaçlıyor.

BEŞ MADDELİK MUTABAKAT YENİDEN GÜNDEMDE

Myanmar'daki darbenin ardından ASEAN tarafından hazırlanan Beş Maddelik Mutabakat, krizin çözümüne yönelik bölgesel diplomatik çabaların temelini oluşturuyor.

Mutabakatın öne çıkan başlıkları arasında şiddetin derhal sona erdirilmesi, bütün taraflar arasında yapıcı diyaloğun başlatılması, ASEAN'ın özel temsilcisinin arabuluculuk yapması, insani yardımların ulaştırılması ve özel temsilcinin ilgili taraflarla görüşmesi bulunuyor.

Manila'daki görüşmelerde de bu mutabakatın uygulanmasında karşılaşılan sorunlar ve yeni diplomatik imkânlar değerlendirildi.

Filipinler Cumhurbaşkanı Marcos, toplantının yalnızca mevcut kararların yeniden ifade edildiği bir görüşme olarak kalmaması gerektiğini belirterek, sahadaki gerçekleri dikkate alan, uygulanabilir ve Myanmar halkının ihtiyaçlarına cevap veren bir sürecin desteklenmesini istedi.

ASEAN'ın temel hedeflerinden biri, Myanmar'da barışçıl, kapsayıcı ve ülkenin kendi dinamikleriyle şekillenen bir çözüm sürecinin oluşturulması olarak öne çıkıyor.

ROHİNGYA KRİZİ VE İNSANİ YARDIM İHTİYACI

Myanmar gündeminin önemli başlıklarından birini de Rohingya Müslümanlarının yaşadığı insani kriz oluşturuyor.

Myanmar ordusunun özellikle 2017 yılından itibaren yürüttüğü operasyonlar sonucunda bir milyondan fazla Rohingya'nın ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı ve önemli bir bölümünün Bangladeş'e sığındığı belirtiliyor.

Zorla yerinden edilme, güvenli yaşam koşullarına erişim, temel ihtiyaçların karşılanması ve mültecilerin geleceği, bölgenin çözüm bekleyen önemli sorunları arasında bulunuyor.

ASEAN liderlerinin Manila'daki görüşmelerinde Rohingya meselesinin de ele alınması bekleniyor.

Birliğin Myanmar için yürüttüğü insani yardım çalışmalarında, ASEAN Afet Yönetimi İnsani Yardım Koordinasyon Merkezi önemli görev üstleniyor.

Beş maddelik mutabakat kapsamında insani yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ve ASEAN özel temsilcisinin ilgili taraflarla temas kurması öngörülüyor.

49. ASEAN ZİRVESİ'NDE KÜRESEL DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Manila'da üç gün boyunca devam eden 49. ASEAN Zirvesi, yalnızca Myanmar gündemiyle sınırlı kalmıyor.

Zirve kapsamında Çin, Japonya, Avustralya, Hindistan, Güney Kore ve ABD ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Bu temaslarda bölgesel güvenlik, ekonomik iş birliği, ticaret, uluslararası ilişkiler ve Asya-Pasifik bölgesindeki gelişmelerin gündeme gelmesi bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın da salı günü Manila'ya gelmesinin beklendiği bildirildi.

Zirvenin tamamlanmasının ardından Filipinler, ASEAN dönem başkanlığını salı günü Singapur'a devredecek.

ASEAN 11 ÜLKELİ BÖLGESEL BİR GÜÇ

1967 yılında kurulan Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği, bölgesel ekonomik, siyasi ve güvenlik iş birliğini geliştirmek amacıyla faaliyet gösteriyor.

Birliğin 11 üyesi Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland, Vietnam ve Timor-Leste'den oluşuyor.

ASEAN, farklı siyasi yapılara ve ekonomik gelişmişlik düzeylerine sahip ülkeleri ortak bir platformda buluşturarak bölgesel sorunlara diplomatik çözümler geliştirmeyi hedefliyor.

Manila'daki 49. zirvede Myanmar krizinin yeniden ön plana çıkması, ASEAN'ın bölgesel istikrar ve insani sorunlar karşısındaki sorumluluğunu bir kez daha gündeme taşıdı.

Liderlerin verdiği ortak mesaj ise Myanmar'da kalıcı barışın sağlanabilmesi için diyaloğun sürdürülmesi, insani yardımların artırılması ve mevcut diplomatik mekanizmaların daha etkin çalıştırılması gerektiği yönünde oldu.