DEPREMİN ENKAZINDAN DÜNYAYA DİRENÇLİ ŞEHİR MODELİ

Türkiye, 6 Şubat depremlerinin ardından başlattığı yeniden inşa çalışmalarını bu kez çevre dostu teknolojiler ve sürdürülebilir şehircilik uygulamalarıyla dünya gündemine taşıyor. Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında oluşturulan Anka Kuşu Pavilyonu, deprem sonrası yeniden yapılanmanın yalnızca konut inşasından ibaret olmadığını, yıkıntıların da yeniden ekonomiye kazandırılabileceğini gösteriyor.

Depremde büyük yıkım yaşayan bölgelerde ortaya çıkan inşaat atıklarının çevreye zarar vermeden işlenmesi ve yeniden kullanılmasıyla hayata geçirilen proje, Türkiye'nin afet sonrası iyileşme sürecinde geliştirdiği uygulamaları uluslararası platforma taşıyor.

DEPREM ENKAZI YENİDEN EKONOMİYE KAZANDIRILDI

Türkiye, 6 Şubat depremlerinin ardından enkaz atıklarının yönetimi ve tehlikeli atıkların güvenli şekilde bertaraf edilmesi amacıyla önemli bir projeyi hayata geçirdi.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye Ofisi tarafından Japonya hükümetinin desteğiyle yürütülen Deprem Enkazının Çevreye Duyarlı Yönetimi ve Tehlikeli Atıkların Güvenli Bertarafı için Hibe Yardımı Projesi kapsamında Hatay ve Kahramanmaraş'ta geri kazanım tesisleri kuruldu. Ayrıca atıkların yerinde işlenebilmesi amacıyla üç mobil kırma ünitesi temin edildi.

Tesislerde işlenen yıkıntı malzemeleri türlerine göre ayrıştırılarak yeniden kullanılabilir hale getirildi. Elde edilen geri dönüştürülmüş malzemeler; beton üretiminde, yol ve otopark yapımında, kaldırımlarda, yürüyüş yollarında ve drenaj çalışmalarında dolgu malzemesi olarak değerlendirildi.

Böylece deprem sonrasında büyük miktarlara ulaşan inşaat atıklarının çevresel etkilerinin azaltılması ve ekonomik değere dönüştürülmesi hedeflendi.

ANKA KUŞU'NUN YÜZDE 60'I GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ MALZEMEDEN

Projenin en dikkat çekici uygulamalarından biri ise Antalya'daki COP31 alanında hayata geçirildi.

Hatay'daki geri kazanım tesisinde işlenen deprem enkazından elde edilen malzemeler Antalya'ya taşındı. Bu malzemeler, COP31 Alanı'nın Mavi Bölgesi'nde kurulan Anka Kuşu yapılarının inşasında kullanıldı.

Yüzde 60 oranında geri kazanılmış malzemeyle oluşturulan Anka Kuşu Pavilyonu, üç boyutlu beton yazıcı teknolojisiyle inşa edildi. Proje, deprem yıkıntılarının yalnızca bertaraf edilmesi gereken atıklar olmadığını, doğru yöntemlerle işlendiğinde yeni yapıların üretiminde kullanılabilecek değerli kaynaklara dönüşebileceğini ortaya koydu.

Anka Kuşu'nun taşıdığı mesaj da projenin teknik boyutu kadar dikkat çekiyor. Türkiye'nin deprem sonrasında yeniden ayağa kalkma mücadelesini temsil eden yapı, aynı zamanda afetlere karşı daha dirençli ve çevreyle uyumlu şehirlerin nasıl oluşturulabileceğine ilişkin somut bir uygulama olarak değerlendiriliyor.

C35 DAYANIMINDA GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ BETON

Projenin önemli aşamalarından biri, geri dönüştürülmüş malzemelerle üretilen betonun dayanıklılığının test edilmesi oldu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürü Murat Oral, Anka Kuşu Alanı'nın oluşturulma sürecine ilişkin yaptığı açıklamada, temel hedeflerinin deprem atıklarını çevreye zarar vermeden değerlendirmek ve bu malzemelerle ekonomik, sürdürülebilir yapılaşmaya katkı sağlamak olduğunu belirtti.

Oral, yıkıntı malzemelerinin önce işlenerek ince agrega haline getirildiğini, ardından uygun oranlarda diğer malzemeler ve çimentoyla karıştırılarak beton üretildiğini ifade etti.

Üretilen betonun daha sonra üç boyutlu yazıcılarla şekillendirildiğini aktaran Oral, Ar-Ge çalışmaları sonucunda elde edilen malzemenin dayanıklılığının da test edildiğini kaydetti.

Akredite laboratuvarlarda gerçekleştirilen beton kırma deneylerinde, geri dönüştürülmüş betonun C35 seviyesinde basınç dayanımına ulaştığı doğrulandı. Bu sonuç, projenin yalnızca görsel bir tanıtım çalışması olmadığını, geri kazanılmış malzemelerin yapı teknolojilerinde kullanılabilirliğini ortaya koyan teknik bir uygulama olduğunu gösterdi.

455 BİN KONUTLUK YENİDEN İNŞA SÜRECİYLE BİRLİKTE İLERLİYOR

Türkiye'nin deprem sonrası yeniden yapılanma çalışmaları, bir taraftan yeni yaşam alanlarının inşasıyla devam ederken diğer taraftan enkazın çevreye duyarlı yöntemlerle değerlendirilmesini de kapsıyor.

Depremlerden etkilenen 11 ilde iki yıl içerisinde 455 bin konutun depremzedeler için inşa edilmesi, yeniden yapılanma sürecinin büyüklüğünü ortaya koyan önemli göstergeler arasında yer aldı.

Anka Kuşu projesi ise bu sürece farklı bir boyut kazandırıyor. Yıkılan yapıların malzemelerinin yeniden üretime dahil edilmesi, doğal kaynak tüketiminin azaltılması ve inşaat atıklarının ekonomik değer taşıyan bir girdiye dönüştürülmesi hedefleniyor.

COP31'DE DİRENÇLİ ŞEHİRLERİN UYGULAMALI ÖRNEĞİ

COP31 Başkanlığı'nın Eylem Gündemi'nde yer alan Dirençli Şehirler başlığı kapsamında sergilenen Anka Kuşu Pavilyonu, uluslararası katılımcılara uygulamalı bir model sunuyor.

Antalya'da 196 ülkenin temsil edildiği konferansta tanıtılan proje, afetlerden sonra yeniden yapılanma süreçlerinin iklim değişikliğiyle mücadele, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir şehircilik hedefleriyle birlikte ele alınabileceğini gösteriyor.

Deprem enkazından yeni yapıların üretimine uzanan bu dönüşüm, Türkiye'nin afet sonrası iyileşme deneyimini çevre teknolojileriyle buluşturuyor. Anka Kuşu Pavilyonu, Antalya'daki COP31 kapsamında yalnızca bir sergi alanı değil, yıkımın ardından yeniden yapılanmanın ve atıkların yeniden değerlendirilmesinin mümkün olduğunu gösteren somut bir uygulama olarak öne çıkıyor.