TARIMDA NAKİT KRİZİNE YENİ KREDİ MODELİ ÖNERİSİ

Şahin, çözüm olarak düşük faizli, uzun vadeli ve hasat ile tahsilat dönemlerine göre yapılandırılmış “Tarımsal İşletme Sermayesi Kredisi” oluşturulmasını istedi. Önerilen modelin, üreticinin yalnızca üretim maliyetlerini değil, satış ile tahsilat arasında geçen dönemdeki finansman ihtiyacını da karşılaması hedefleniyor.

GİDERLER PEŞİN, ÜRÜN BEDELİ VADELİ

Tarım sektöründe üretim devam ederken işletmelerin karşı karşıya kaldığı giderlerin önemli bölümü zamanında ve nakit olarak ödeniyor. Çalışan maaşları, SGK ve Bağ-Kur primleri, akaryakıt, elektrik, su, gübre, ilaç, tohum, fide, bakım-onarım, kira, vergi, sigorta ve kredi ödemeleri üreticinin düzenli olarak karşılamak zorunda olduğu başlıca kalemler arasında yer alıyor.

Buna karşılık ürünün satışından doğan gelirin aynı hızla işletmenin kasasına girmediğine dikkat çeken Şahin, ürünün bugün satılmasına rağmen bedelinin aylar sonra tahsil edilebildiğini belirtti.

Bazı tarımsal işletmelerde vadelerin 12 aya, hatta daha uzun süreye ulaşabildiğini ifade eden Şahin, bu durumun işletmelerin bilançosunda alacak görünmesine rağmen günlük faaliyetlerini sürdürebilecek yeterli nakde sahip olamamasına yol açtığını söyledi.

Bu tablo, üreticiyi yeni borçlanmalara yöneltebilirken, yüksek finansman maliyetleri de işletmelerin üzerindeki yükü artırıyor.

SORUN SADECE KÂRLILIK DEĞİL, NAKİT AKIŞI

Şahin'in dikkat çektiği temel noktalardan biri, tarım sektöründeki finansman probleminin yalnızca üretimin kârlılığı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği.

Bir tarımsal işletme kârlı görünse dahi ürün satışından elde edeceği geliri uzun süre tahsil edemiyorsa, günlük ve sezonluk giderlerini karşılamak için işletme sermayesine ihtiyaç duyuyor.

Üretimin devam edebilmesi için tarladaki maliyet ile satış bedelinin tahsil edildiği tarih arasındaki finansman açığının da karşılanması gerekiyor.

Şahin'e göre mevcut kısa vadeli kredi anlayışı, tarım sektörünün bu kendine özgü nakit döngüsünü her zaman karşılamıyor.

TARIMA ÖZEL İŞLETME SERMAYESİ KREDİSİ ÖNERİSİ

Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi eski Başkanı Vural Şahin, tarımsal işletmelerin finansman ihtiyacına yönelik özel bir kredi mekanizmasının hayata geçirilmesini önerdi.

Şahin, başta kamu bankaları olmak üzere finans kuruluşları üzerinden düşük faizli, uzun vadeli ve hasat dönemlerine göre yapılandırılmış özel bir Tarımsal İşletme Sermayesi Kredisi oluşturulması gerektiğini belirtti.

Önerilen kredinin yalnızca belirli bir üretim girdisini finanse etmekle sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayan Şahin, işletmenin zorunlu nakit ihtiyaçlarının da bu kapsamda değerlendirilmesini istedi.

Modelin;

• Maaş ve personel ödemeleri,
• SGK ve Bağ-Kur primleri,
• Gübre, ilaç, tohum ve fide alımları,
• Akaryakıt ve enerji giderleri,
• Vergi ve sigorta ödemeleri,
• Bakım ve onarım harcamaları,
• Mevcut kredi taksitleri,
• Sezonluk üretim giderleri

gibi kalemlerde kullanılabilmesi öneriliyor.

GERİ ÖDEME TAKVİMİ HASADA GÖRE BELİRLENMELİ

Şahin'in önerisinde yalnızca kredi maliyetinin değil, geri ödeme takviminin de tarım sektörünün çalışma düzenine göre şekillendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Tarım işletmelerine her ay aynı miktarda sabit taksit yükü getiren modellerin, ürünün hasat ve tahsilat dönemleriyle her zaman örtüşmediğini belirten Şahin, geri ödeme planlarının üretim ve satış döngüsüne göre esnek hale getirilmesini istedi.

Özellikle uzun vadeli satış yapan işletmeler açısından kısa vadeli finansmanın yeterli olmayacağını ifade eden Şahin, örnek olarak 12 ay vadeli satış yapan bir işletmenin en az 18-24 aylık işletme sermayesi finansmanına erişebilmesi gerektiğini belirtti.

Bu modelde ilk dönemde anapara ödemesiz bir yapının uygulanmasının da işletmeler üzerindeki nakit baskısını azaltabileceği değerlendiriliyor.

HAZİNE DESTEKLİ FİNANSMAN MODELİ

Önerinin bir diğer ayağını ise kredi maliyetlerinin düşürülmesi oluşturuyor.

Şahin, tarımsal işletmelerin piyasa koşullarındaki yüksek finansman maliyetlerini tek başına karşılamasının zor olduğunu belirterek, Hazine tarafından faiz veya kâr payı desteği sağlanmasını ve uygun kefalet mekanizmalarının sisteme dahil edilmesini önerdi.

Böyle bir modelin özellikle üretim maliyetleri ile tahsilat arasındaki sürede finansman açığı yaşayan işletmeler açısından önemli bir rahatlama sağlayabileceği ifade ediliyor.

“KISA VADELİ BORÇ DEĞİL, ÜRETİM DÖNGÜSÜNE UYGUN FİNANSMAN”

Vural Şahin, tarım sektörünün yalnızca üretim aşamasının değil, üretimden satışa ve satıştan tahsilata kadar uzanan bütün sürecin finansmanını gerektirdiğini belirtti.

Şahin, tarım sektörüne kısa vadeli borç yerine üretim ve tahsilat döngüsüne uygun işletme sermayesi sağlanması gerektiğini vurguladı.

Önerilen sistemde düşük faiz, uzun vade, mümkün olduğunca anapara ödemesiz dönem ve hasat-tahsilat dönemlerine göre şekillenen geri ödeme planının temel unsurlar olması bekleniyor.

Şahin'in yaklaşımının merkezinde ise üreticinin üretim yapabilmesi kadar, ürettiği ürünün bedelini tahsil edene kadar geçen sürede ayakta kalabilecek finansmana sahip olması bulunuyor.

Tarım sektöründe maliyetlerin yükseldiği ve vadeli satışların işletmelerin nakit dengesini zorladığı bir dönemde gündeme getirilen Tarımsal İşletme Sermayesi Kredisi önerisi, üreticinin finansmana erişimini doğrudan üretim ve tahsilat takvimine bağlayan yeni bir model tartışmasını da beraberinde getiriyor.