TOPRAĞIN ALTINDAKİ HAZİNE TÜKENİYOR

Norveç'te bulunan Svalbard Küresel Tohum Deposu, olası küresel felaketlere karşı bitki çeşitliliğini korumak amacıyla oluşturulan en önemli merkezlerden biri olarak biliniyor. Ancak bilim insanlarına göre gezegenin en büyük doğal tohum deposu insanların ayaklarının altında bulunuyor.

Toprağın içerisinde ve dökülen yaprakların arasında yıllar boyunca biriken tohumlar, uygun koşullar oluştuğunda yeniden filizlenerek bitki örtüsünün kendisini yenilemesini sağlıyor.

94 ÜLKEDEN BİNLERCE ÖRNEK İNCELENDİ

Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmada, 94 ülkeden alınan 3 binden fazla toprak örneği kapsamlı şekilde incelendi.

Araştırma, yedi kıtadaki kara, sulak alan ve sucul ekosistemlerden elde edilen verileri bir araya getirerek toprak altında bulunan doğal tohum rezervlerinin küresel ölçekteki durumunu ortaya koydu.

Çalışmanın sonuçları, toprakta saklanan tohumların yalnızca bitkilerin çoğalması açısından değil, ekosistemlerin yangın, sel ve diğer aşırı hava olaylarının ardından yeniden toparlanabilmesi açısından da hayati bir rol üstlendiğini gösterdi.

HER METREKAREDE BİNLERCE TOHUM BULUNUYOR

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, toprak yüzeyinin altında bulunan tohumların şaşırtıcı yoğunluğu oldu.

Dünya genelindeki verilere göre her bir metrekarede ortalama 5 binden fazla tohum bulunuyor.

Rüzgar, taşkınlar ve bitkilerin doğal dökülme süreçleriyle toprağa ulaşan bu tohumlar, uygun koşullar oluştuğunda yeniden yaşam bulabiliyor.

Özellikle yangın veya aşırı hava olayları sonrasında yüzeydeki bitki örtüsünün yeniden oluşmasında toprak altındaki bu doğal rezervler önemli bir kaynak oluşturuyor.

TOHUM SAYISI ARTTIKÇA ÇEŞİTLİLİK ARTMAYABİLİYOR

Araştırmacıların tespit ettiği bir diğer önemli sonuç ise tohum yoğunluğu ile bitki türü çeşitliliğinin her zaman aynı doğrultuda ilerlememesi oldu.

Çok sayıda farklı bitki türüne ait tohum barındıran alanlarda toplam tohum sayısının görece düşük olabildiği belirlendi. Buna karşılık tarım arazileri gibi insan faaliyetlerinin yoğun olduğu bazı bölgelerde çok daha fazla sayıda tohum bulunmasına rağmen tür çeşitliliğinin oldukça düşük olduğu görüldü.

Bu durum, yalnızca toprakta kaç tane tohum bulunduğuna bakmanın ekosistemin sağlığı hakkında yeterli bilgi vermediğini ortaya koyuyor.

TROPİKAL EKOSİSTEMLERDE DİKKAT ÇEKEN SONUÇ

Tür çeşitliliğinin yüksek olduğu tropikal ekosistemlerde ise tohum yoğunluğunun daha düşük seviyelerde kaldığı tespit edildi.

Bu sonuç, tohum sayısının fazla olmasının tek başına biyolojik çeşitliliğin yüksek olduğu anlamına gelmediğini gösteriyor.

Bilim insanları açısından asıl önemli göstergenin, toprak altında bulunan tohumların kaç farklı bitki türüne ait olduğu ve bu çeşitliliğin ekosistemin gelecekte kendisini yenilemesine ne ölçüde katkı sağlayabileceği olduğu değerlendiriliyor.

İNSAN FAALİYETLERİ TOPRAĞIN ALTINI DA ETKİLİYOR

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise insan kaynaklı tahribatın yalnızca yüzeydeki bitki örtüsünü değil, toprak altında bulunan doğal tohum bankalarını da etkilemesi oldu.

El değmemiş doğal alanlarda bulunan tohum bankalarının, tahrip edilmiş veya ekolojik açıdan bozulmuş bölgelere göre çok daha zengin tür çeşitliliğine sahip olduğu belirlendi.

Bu sonuç, ormansızlaşma, yoğun tarımsal faaliyetler, arazi değişiklikleri ve diğer insan kaynaklı baskıların ekosistem üzerindeki etkisinin yüzeyde görünen bitki örtüsüyle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

EKOSİSTEMLERİN KENDİNİ YENİLEME GÜCÜ AZALIYOR

Toprak altındaki tohum çeşitliliğinin azalması, doğanın kendisini yenileme kapasitesi açısından da önemli bir risk oluşturuyor.

Bir ekosistemde farklı bitki türlerine ait tohumların azalması, yangın, aşırı hava olayları veya diğer tahribatların ardından doğal yeniden yapılanma sürecini zayıflatabilir.

Uzmanlara göre yüzeydeki bitki örtüsünün kaybı kadar, toprağın içerisinde gelecekte yeniden filizlenebilecek türlerin korunması da büyük önem taşıyor.

Bu nedenle doğal alanların korunması, habitatların tahrip edilmemesi ve biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilmesi, yalnızca mevcut bitki örtüsünün değil, geleceğin doğal bitki topluluklarının da güvence altına alınması anlamına geliyor.

DOĞANIN GİZLİ REZERVİ KORUNMALI

Dünyanın farklı bölgelerinden elde edilen veriler, toprağın yalnızca bitkilerin üzerinde büyüdüğü bir zemin olmadığını, aynı zamanda ekosistemlerin geleceğini taşıyan devasa bir doğal arşiv olduğunu gösteriyor.

Svalbard Küresel Tohum Deposu insanlığın bitki çeşitliliğini korumak için oluşturduğu yapay güvenceyi temsil ederken, toprağın altındaki doğal tohum bankaları doğanın kendi koruma mekanizması olarak öne çıkıyor.

Bilim insanlarının ortaya koyduğu bulgular, biyolojik çeşitliliğin korunmasının yalnızca yüzeydeki canlıları korumaktan ibaret olmadığını; toprağın altında sessizce bekleyen tohumların da geleceğin ekosistemleri için hayati bir miras olduğunu gösteriyor.