İBRADI’NIN ASIRLIK KESTANELERİ TEHLİKEDE

Osmanlı döneminden kalma mezar taşlarını ve anıtsal nitelikteki ağaçları bir arada barındıran tarihi alan, İbradı’nın doğal ve kültürel mirasının önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Mezarlığın geniş bölümüne yayılan sarmaşıkların ağaçlara verdiği zararın boyutu ise kapsamlı bir incelemeyi gerekli kılıyor.

SARMAŞIKLAR AĞAÇLARIN GÖVDELERİNİ SARMIŞ DURUMDA

İbradı Büyük Mezarlığı’nda bulunan kestane ağaçlarının önemli bir bölümünde, gövdeleri çevreleyen yoğun sarmaşık örtüsü dikkat çekiyor. Bazı ağaçların kuruduğu, bazılarının ise sarmaşıkların etkisi altında kaldığı belirtiliyor.

Mehmet Cebeci, sarmaşıkların ağaçların gelişimini olumsuz etkilediğini ve mevcut durumun devam etmesi halinde daha fazla ağacın zarar görebileceğini ifade etti. Cebeci’ye göre, sarmaşıkların kökünden kesilmesi de sorunu her zaman ortadan kaldırmıyor; yukarıda kalan bölümler yaşamaya devam edebiliyor.

Ağaçların kurumasına yol açtığı belirtilen sarmaşıkların türünün, yayılma biçiminin ve ağaçlar üzerindeki etkisinin uzmanlar tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor. Böylece hem mevcut zararların boyutu belirlenebilir hem de tarihi ağaçları korumaya yönelik uygun yöntemler geliştirilebilir.

MEZARLIKTA YAKLAŞIK 420 KESTANE AĞACI BULUNUYOR

Mehmet Cebeci’nin aktardığı bilgilere göre, tarihi mezarlıkta yaklaşık 420 kestane ağacı bulunuyor. Büyüklerinden dinlediği bilgilere dayanarak bazı ağaçların yaşının bin 300 ila bin 400 yıla ulaştığının söylendiğini belirten Cebeci, mezarlığın uzun yıllardır bölgenin doğal mirasını temsil ettiğini dile getirdi.

Ağaçların yaşlarına ilişkin bu bilgilerin bilimsel yöntemlerle doğrulanması, mezarlığın doğal miras değerinin belgelenmesi açısından önem taşıyor. Yaş tespiti ve sağlık değerlendirmesi yapılması, hangi ağaçların öncelikli korumaya ihtiyaç duyduğunun belirlenmesine de yardımcı olabilir.

Mezarlık, yalnızca kestane ağaçlarıyla değil, 1700’lü yıllardan kaldığı belirtilen Osmanlı dönemi mezar taşlarıyla da dikkat çekiyor. Doğal ve tarihî unsurların aynı alanda bulunması, koruma çalışmalarının bir bütün olarak ele alınmasını gerektiriyor.

KORUMA STATÜSÜ MÜDAHALELERİ ZORLAŞTIRIYOR

Cebeci, mezarlıktaki sarmaşıklarla geçmiş yıllarda ilaçlama, kesme ve yakma yöntemleriyle mücadele edildiğini belirtti. Ancak alanın koruma altında olması nedeniyle bugün benzer uygulamaların yapılamadığını ifade etti.

Tarihi alanlarda gerçekleştirilecek müdahalelerin, hem ağaçların hem de mezar taşlarının zarar görmesini önleyecek şekilde planlanması gerekiyor. Özellikle kimyasal ilaçlama, yakma veya kontrolsüz kesim gibi uygulamalar, koruma statüsüne ve çevresel koşullara bağlı olarak yeni riskler doğurabilir.

Bu nedenle Vakıflar, kültür varlıklarını korumakla görevli kurumlar, ilgili belediye birimleri ve ağaç sağlığı konusunda uzmanların koordineli hareket etmesi önem taşıyor. Koruma kurallarına uygun yöntemlerin belirlenmesi, sorunun çözümü için temel adımlardan biri olarak görülüyor.

“ACİL EYLEM PLANI HAZIRLANMALI”

Mehmet Cebeci, mezarlıktaki ağaçların mevcut durumuna dikkat çekerek yetkililerden çözüm beklediklerini söyledi. Sarmaşıkların gövdeleri kapladığı ağaçların da kuruma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Cebeci, önlem alınmaması halinde önümüzdeki yıllarda kestane ağaçlarının büyük bölümünün kaybedilebileceği uyarısında bulundu.

Cebeci, “Eğer önlem alınmazsa 5-6 yıl sonra bu mezarlıkta tek kestane ağacı kalmayacak. Mezarlıktaki kestane ağaçları için acil eylem planı bekliyoruz” sözleriyle endişesini dile getirdi.

Bu açıklama, mezarlıktaki ağaçların mevcut sağlık durumunun gecikmeden incelenmesi gerektiğine yönelik çağrıyı öne çıkarıyor. Ancak ağaçların ne kadarının kurtarılabileceği ve sarmaşıkların etkisinin hangi yöntemlerle azaltılabileceği, uzman incelemesi sonucunda belirlenebilecek.

KESTANE HASADI DA TEHLİKEDEN ETKİLENEBİLİR

Mezarlık, tarihî ve doğal değerinin yanı sıra kestane üretimiyle de bölge ekonomisi açısından önem taşıyor. Cebeci’nin aktardığına göre, mezarlıktaki kestaneler Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından bir okula hibe edildi. Okul Aile Birliği de gelir elde etmek amacıyla kestaneleri açık artırmaya çıkardı.

Cebeci, açık artırmayı 760 bin lira bedelle kazandıklarını ve mezarlıktan yaklaşık 2,5 ton kestane hasadı beklediklerini söyledi. Kestanelerin kilogramının 350 liradan satıldığını belirten Cebeci, İbradı kestanesinin şeker oranı nedeniyle uzun süre saklanamadığını, kısa sürede tüketilmesi veya dondurucuda muhafaza edilmesi gerektiğini ifade etti.

Kestane ağaçlarının sağlığını tehdit eden unsurların kontrol altına alınması, yalnızca doğal mirasın korunması açısından değil, bölgedeki kestane üretiminin geleceği bakımından da önem taşıyor.

DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS BİRLİKTE KORUNMALI

İbradı Büyük Mezarlığı’ndaki mevcut durum, asırlık ağaçların korunması için düzenli bakım ve bilimsel müdahalenin önemini bir kez daha gündeme getiriyor. Bir yanda yüzyıllardır ayakta kalan kestane ağaçları, diğer yanda Osmanlı döneminden izler taşıyan mezar taşları bulunuyor.

Uzmanlar tarafından yapılacak incelemelerle ağaçların sağlık durumunun belirlenmesi, sarmaşıkların yayılımının haritalandırılması ve koruma statüsüne uygun bir müdahale planının hazırlanması, sürecin temel aşamalarını oluşturabilir.

İbradı’nın tarihi mezarlığında beklenen, yalnızca kuruyan ağaçlara müdahale edilmesi değil; kalan kestanelerin, tarihî mezar taşlarının ve alanın bütüncül kimliğinin birlikte korunması. Yetkililerin atacağı adımlar, bu özel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında belirleyici olacak.