UNESCO LİSTESİNDE TÜRKİYE SESSİZ KALDI: GÖZLER ANTALYA’YA ÇEVRİLDİ

UNESCO Dünya Miras Komitesi’nin 48’inci Oturumu, Güney Kore’nin Busan kentinde sona erdi. Dünyanın farklı bölgelerinden kültürel, doğal ve karma nitelikte çok sayıda alanın Dünya Miras Listesi’ne dahil edildiği oturumda Türkiye’den yeni bir kültürel veya doğal miras alanı listeye giremedi.

Geçen yıl Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri’nin listeye alınmasıyla önemli bir başarı elde eden Türkiye açısından bu yılki sonuç, yeni adayların listeye taşınması konusunda yeniden tartışma başlattı.

Antalya Kent Konseyi Turizm Çalışma Grubu Başkanı Recep Yavuz da UNESCO sürecine ilişkin değerlendirmesinde, meselenin yalnızca bir yıllık istatistikten ibaret olmadığını belirterek Türkiye’nin sahip olduğu kültürel mirasın uluslararası düzeyde daha güçlü şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“ASLINDA SORUN ADAY EKSİKLİĞİ DEĞİL”

Recep Yavuz, Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası yolculuğunun 1985 yılında başladığını hatırlattı.

Geçen yaklaşık 40 yıllık süreçte Türkiye’den 22 değerin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girdiğini belirten Yavuz, geçici listede ise çok sayıda önemli aday bulunduğuna dikkat çekti.

Yavuz’a göre Türkiye’nin temel problemi, aday gösterecek eser bulamamak değil; mevcut adayları UNESCO’nun Dünya Mirası kriterlerini karşılayacak seviyede hazırlayarak listeye taşıyabilmek.

Anadolu’nun Hititlerden Friglere, Urartulardan Likyalılara, Roma’dan Bizans’a ve Selçuklu ile Osmanlı dönemlerine kadar çok sayıda medeniyetin izlerini aynı coğrafyada barındırdığını belirten Yavuz, bu nedenle Türkiye’nin dünya kültür mirası açısından son derece özel bir konumda bulunduğunu ifade etti.

Anadolu’nun farklı dönemlere ait eserleri aynı coğrafyada buluşturması, Türkiye’ye UNESCO açısından önemli bir potansiyel sağlıyor.

ANTALYA’NIN TARİHİ ZENGİNLİĞİ YENİDEN GÜNDEMDE

UNESCO konusunda en fazla dikkat çeken kentlerden biri ise Antalya.

Turizm denildiğinde çoğunlukla denizi, kumu ve güneşiyle öne çıkan Antalya’nın aslında çok daha derin bir tarihi mirasa sahip olduğunu vurgulayan Yavuz, kentin dağlarından kıyılarına kadar uzanan antik kentlerin UNESCO açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Antalya’nın yalnızca bir turizm destinasyonu değil, aynı zamanda binlerce yıllık medeniyetlerin izlerini taşıyan büyük bir kültür coğrafyası olduğu vurgulanıyor.

Kentte UNESCO Dünya Mirası konusunda bugüne kadar çeşitli çalışmalar yürütülürken, özellikle Termessos gibi güçlü adayların listeye alınması beklentisi devam ediyor.

Yavuz da Termessos’un Dünya Mirası Listesi'ne girmeyi fazlasıyla hak ettiğini belirterek Antalya’nın UNESCO konusundaki beklentisinin sürdüğünü ifade etti.

ANTALYA İÇİN UNESCO DOSYASI NEDEN ÖNEMLİ?

Antalya’nın dünya turizmindeki marka değerinin büyük ölçüde deniz ve kıyı turizmi üzerinden şekillendiği biliniyor. Ancak kentin sahip olduğu antik kentler, arkeolojik alanlar ve farklı medeniyetlere ait kültürel miras, turizm çeşitliliği açısından da büyük bir potansiyel oluşturuyor.

UNESCO Dünya Mirası statüsü, bir alanın yalnızca uluslararası tanınırlığını artırmakla kalmıyor; aynı zamanda koruma, araştırma, sürdürülebilir turizm ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması açısından da önemli bir çerçeve oluşturuyor.

Bu nedenle Antalya’nın güçlü adaylarının listeye girmesi, kentin turizm vizyonunda kültür ve tarih ağırlığının artmasına da katkı sağlayabilir.

GEÇEN YILKİ BAŞARININ ARDINDAN BU YIL BEKLEYİŞ

Türkiye, 2025 yılında Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri’nin listeye kabul edilmesiyle UNESCO açısından önemli bir başarı elde etmişti.

Bu gelişmenin ardından yeni bir alanın listeye dahil edilmesi beklentisi oluşurken, 2026 oturumunun Türkiye açısından yeni bir kayıt olmadan tamamlanması, mevcut adayların hazırlanma ve sunulma süreçlerinin yeniden ele alınması gerektiği tartışmasını beraberinde getirdi.

Yavuz’un değerlendirmesi de tam olarak bu noktaya işaret ediyor:

Türkiye’nin kültürel miras açısından aday sıkıntısı bulunmuyor; asıl mesele bu mirasın UNESCO kriterleri doğrultusunda güçlü dosyalarla dünya mirası statüsüne taşınabilmesi.

DÜNYA MİRAS LİSTESİNE 25 YENİ ALAN

2026 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne farklı kıtalardan 25 yeni alan dahil edildi.

Bunların 17’si kültürel, 7’si doğal ve biri karma miras niteliği taşıyor.

Listeye giren yeni kültürel miraslar arasında Finlandiya’daki Alvar Aalto Yapıları, Hindistan’daki Sarnath Antik Budist Alanı, Japonya’daki Asuka ve Fujiwara Antik Başkentleri, Çin’deki Jingdezhen Porselen Endüstri Alanları, İran’daki Alamut Kalesi ve Bağlı Tahkimatlar, Polonya’daki Gdynia Modernist Kent Merkezi ve Filistin’deki Sebastia Antik Kenti gibi alanlar bulunuyor.

Doğal miras kategorisinde ise ABD’deki Okefenokee Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı, Ürdün’deki Akabe Deniz Koruma Alanı, Güney Kore’deki Getbol Gelgit Düzlükleri ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Garamba Milli Parkı gibi alanlar listeye alındı.

ANTALYA İÇİN YENİ BİR UNESCO SAYFASI MÜMKÜN

UNESCO oturumunun Türkiye açısından yeni bir eser kaydı olmadan tamamlanması, özellikle Antalya’nın kültürel miras potansiyelini yeniden gündeme taşıdı.

Termessos başta olmak üzere Antalya’nın güçlü tarihi ve arkeolojik değerlerinin UNESCO sürecinde daha etkin biçimde değerlendirilmesi, kentin turizm kimliğini de güçlendirebilir.

Antalya’nın sahip olduğu antik kentler ve arkeolojik miras düşünüldüğünde, önümüzdeki dönemde tartışmanın yalnızca “listeye kaç eser girdi?” sorusuyla sınırlı kalmaması; bu eserlerin nasıl korunacağı, nasıl hazırlanacağı ve dünya mirası statüsüne nasıl taşınacağı üzerinden yürütülmesi önem taşıyor.

Türkiye’nin UNESCO serüveninde yeni hedef artık daha fazla aday göstermekten çok, Anadolu’nun dünya çapındaki mirasını hak ettiği şekilde listeye taşıyabilmek olacak.