TÜRK BİLİM İNSANLARINDAN KANSER TEDAVİSİNDE ÇİFTE PATENT BAŞARISI

Türk bilim insanları tarafından geliştirilen yeni moleküllerin meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerindeki etkileri laboratuvar ortamında ortaya konuldu. 2024 yılında Türkiye'de patentle tescillenen çalışma, Avrupa'da da patent tesciline uygun bulundu. Böylece geliştirilen ilaç adayı moleküller için ulusal ve uluslararası düzeyde fikri mülkiyet koruması sağlandı.

ÜÇ FARKLI KANSER TÜRÜ ÜZERİNDE ARAŞTIRILDI

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yeşil, kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni ilaç adayları geliştirmek amacıyla ortak bir bilimsel çalışma yürüttü.

"Yeni Tirozin Kinaz İnhibitörlerinin Sentezi ve Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması" başlıklı projede, yeni moleküller sentezlenerek bunların farklı kanser hücreleri üzerindeki biyolojik etkileri incelendi.

Araştırmanın odağında meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri yer aldı. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneysel çalışmaların yanı sıra bilgisayar destekli teorik analizlerle de moleküllerin biyolojik özellikleri değerlendirildi.

Araştırmacılar, elde edilen sonuçlarla geliştirilen moleküllerin söz konusu kanser hücreleri üzerindeki etkilerini ortaya koydu.

TÜRKİYE VE AVRUPA'DAN İKİ AYRI PATENT

Çalışmanın önemli sonuçlarından biri de geliştirilen moleküllerin patentle koruma altına alınması oldu.

Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2024 yılında tescillenen buluşun Avrupa patent başvurusu da tescile uygun bulundu. Böylece araştırma kapsamında geliştirilen moleküller için hem Türkiye'de hem de Avrupa'da patent korumasının önü açıldı.

Bu gelişme, bilimsel araştırmaların yalnızca laboratuvar sonuçlarıyla sınırlı kalmayıp ulusal ve uluslararası fikri mülkiyet alanında da karşılık bulması açısından önem taşıyor.

ÇALIŞMANIN İKİ AŞAMASI BİRLİKTE YÜRÜTÜLDÜ

Araştırmanın detaylarına ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Zuhal Gerçek, projenin iki temel aşamadan oluştuğunu belirtti.

İlk aşamada ilaç adayı olabilecek yeni moleküllerin sentezinin gerçekleştirildiğini aktaran Gerçek, bu bölümün kendisi tarafından yürütüldüğünü ifade etti.

İkinci aşamada ise sentezlenen moleküllerin antikanser aktiviteleri araştırıldı. Bu çalışmalar Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yeşil tarafından gerçekleştirildi.

Deneysel bulguların bilgisayar destekli teorik çalışmalarla da değerlendirildiğini belirten Gerçek, farklı yöntemlerle elde edilen sonuçların moleküllerin biyolojik özelliklerini ortaya koyduğunu kaydetti.

PROF. DR. GERÇEK: YERLİ İLAÇ ÜRETİMİNDE BİR ADIM ATTIK

Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Zuhal Gerçek, geliştirilen moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerindeki etkilerinin hem deneysel hem de teorik çalışmalarla ortaya konulduğunu belirtti.

Gerçek, araştırmanın sonuçlarının iki ayrı patentle koruma altına alındığını ifade ederek, çalışmanın yerli ve milli ilaç üretimi hedefi açısından önemli bir başlangıç olduğunu dile getirdi.

Projenin Bilimsel Araştırma Projeleri kapsamında desteklendiğini belirten Gerçek, bilimsel araştırma ve iş birliğinin yeni ilaç adaylarının geliştirilmesindeki önemine dikkat çekti.

YERLİ KANSER İLACI İÇİN ARAŞTIRMA SÜRECİ ÖNEM TAŞIYOR

Geliştirilen moleküllerin kanser hücreleri üzerindeki etkilerinin laboratuvar ortamında gösterilmesi ve patent koruması elde edilmesi, araştırmanın önemli aşamalarını oluşturuyor.

Ancak bu sonuçlar, moleküllerin henüz hastalarda kullanılan veya tedavi etkinliği klinik olarak kanıtlanmış bir kanser ilacı olduğu anlamına gelmiyor. İlaç geliştirme sürecinde güvenlilik, doz, etkinlik ve olası yan etkilerin belirlenmesi için ileri araştırmalar ve gerekli klinik aşamaların tamamlanması gerekiyor.

TÜRKİYE'NİN İLAÇ GELİŞTİRME HEDEFİNE BİLİMSEL KATKI

Türkiye'de üniversiteler bünyesinde yürütülen ilaç araştırmaları, yerli ve milli ilaç geliştirme çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Farklı disiplinlerden bilim insanlarının bir araya geldiği bu tür projeler, kimya, eczacılık ve biyolojik araştırmaların ortak sonuçlar üretmesine imkan sağlıyor.

Meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkileri araştırılan yeni moleküllerin hem Türkiye'de hem Avrupa'da patentle korunması, Türk bilim insanlarının ilaç geliştirme alanındaki çalışmalarına uluslararası ölçekte de bir kazanım sağladı.

Araştırmanın sonraki aşamalarda nasıl ilerleyeceği ve ilaç geliştirme sürecine dönüşüp dönüşmeyeceği ise yapılacak ileri çalışmalarla netlik kazanacak.